Spring naar inhoud

Waar dragen we bij?

Vijf regio's

Wij werken in vijf regio’s, verdeeld over de middenlijn van Nederland. We hebben het meeste bezit in Utrecht. Dat is onze kernregio. Daarnaast hebben we bezit in de steden Arnhem, Amersfoort/Soest, Leiden en Nijmegen. Binnen deze regio’s zijn we, naast de vijf steden, nog actief in een aantal omringende gemeenten.

Prestatieafspraken

In de regio’s waar we actief zijn maken we prestatieafspraken met gemeenten en huurdersorganisaties. Die afspraken gaan onder andere over de omvang van de sociale voorraad, duurzaamheid, veiligheid en huisvesting van bijzondere doelgroepen. Onze prestaties hangen uiteraard ook af van de samenwerking met onze partners.

Prestatieafspraken met gemeenten

Gemeente Nieuwe afspraken in 2022 Looptijd
Amersfoort Ja, ondertekend in december 2022 2022-2023
Arnhem Ja, ondertekend in december 2022 2023 met een doorkijk naar vier jaar
Bunnik Ja, actualisatie ondertekend december 2022 2023
Leiden Ja, langjarige (2020-2025) ondertekend eind 2020 Eind 2025
Nieuwegein Ja, ondertekend december 2020 2020-2023, actualisatie 2022
Oegstgeest Ja, langjarig 2022-2024, ondertekend februari 2022 Eind 2024
Nijmegen Nee, samenwerkingsagenda 2021-2025, ondertekend december 2020 Eind 2025, jaarlijks cijfermatige update
Rheden Ja, ondertekend december 2019 2020-2023
Rozendaal Geen  
Soest Ja, afspraken voor 2020, 2021-2022 en 2023 Eind 2023
Stichtse Vecht Ja, actualisatie ondertekend 12 december 2022 2022-2024
Utrecht Nee, langjarig 2020-2025, ondertekend december 2020 Eind 2025, geen actualisatie in 2022

4.1. Amersfoort

Prestatieafspraken

In 2022 is vanuit de woningmarktregio gewerkt aan een nieuwe woondeal. Hierin is de ambitie opgehoogd tot het toevoegen van 27.000 woningen voor de regio, waarvan twee derde betaalbaar. In het in 2022 afgesloten coalitieakkoord van Amersfoort is een sociale opgave van 35 procent opgenomen.

De corporaties brachten elk een bod uit aan de gemeente Amersfoort. Het afgelopen jaar hebben de corporaties, de gemeente en de huurdersorganisaties intensieve gesprekken gevoerd over de uitwerking van bovenstaande ontwikkelingen in tweejaarlijkse prestatieafspraken. Eind 2022 zijn deze getekend.

Woningvoorraad

We willen onze woningvoorraad in Amersfoort uitbreiden en hebben partijen benaderd om samen met ons nieuwe locaties te verwerven of te transformeren naar woningbouw. Dankzij die inspanningen hebben we de komende jaren zicht op een aantal potentiële locaties voor circa 450 extra woningen. Daarnaast werkten we met de volgende projecten ook aan onze woningvoorraad in Amersfoort:

  • In samenwerking met de gemeente en omwonenden verkennen we de mogelijkheden voor de toekomstige invulling van de locatie De Liendert. 
  • Op de locatie van de voormalige bibliotheek in Hoogland hebben we Het Struweelpad opgeleverd: 20 sociale huurappartementen.
  • Aan de Plotterweg hebben we 49 appartementen aangekocht. Daarnaast lopen er acquisitiegesprekken voor nog eens circa 150 woningen. Deze aantallen kunnen nog veranderen.
  • Samen met de SRO (Sport, Recreatie en Onderwijsvoorzieningen) werken we aan een plan voor de transformatie van het huidige kantoor van de SRO naar woningen, de realisatie op het huidige terrein van twee appartementengebouwen en een nieuw kantoorpand voor de SRO. In totaal gaat het om circa 76 woningen. 

Woningvoorraad gemeente Amersfoort

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  5.475   5.546 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  814   780 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  3.886   3.665 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  503   785 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  272   316 
Nieuwbouw en herstructurering  157   20 
Renovatie  443   16 
Verkoop  19   17 
Sloop  -   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 185,57 173,24

Woningtoewijzing

In opdracht van ons, andere corporaties, gemeente en huurdersorganisaties deed onderzoeksbureau RIGO begin 2022 onderzoek. Het ging over de haalbaar van de prestatieafspraak om maximaal 50 procent urgenten te huisvesten. Dit percentage werd in 2022 niet behaald door een niet passend vrijkomend woningaanbod. In 2023 krijgt dit proces een vervolg en hopen we concrete resultaten te kunnen boeken.

We droegen actief bij in het behalen van de gemeentelijke taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Met een versnellingsactie werden in een periode van circa 5 weken alle statushouders via directe bemiddeling door de corporaties gekoppeld aan een woning. Het resultaat was dat de gehele taakstelling van de gemeente Amersfoort voor 2022 werd behaald en zelfs al een voorschot op 2023.

De doorstroomaanpak, zoals benoemd in het Deltaplan en de prestatieafspraken, is door de gemeente, de huurdersorganisaties en de corporaties verder uitgewerkt. In de sociale huur gaat het om een combinatie van verschillende maatregelen, zoals bijvoorbeeld: de Van Groot Naar Beter-regeling, Woonlastengewenning, inzet van directe bemiddeling door wooncoaches, het jongerencontract en bijvoorbeeld voorrang bij nieuwbouw.

Ook zetten we in 2022 in op het verder afstemmen van de gemeentelijke werkafspraken op het gebied van de urgentie organisatie. Het bestuurlijk bekrachtigen van kaders en werkafspraken voor Thuis in de Wijk (10 werkafspraken) was een grote stap. In 2023 pakken we (gemeente, corporaties, wijkteams en zorgorganisaties) de gezamenlijke implementatie verder op.

Woningtoewijzing gemeente Amersfoort

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 23 7%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 229 72%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 60 19%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 8 3%
Totaal 320 100%

Kwaliteit en duurzaamheid

We leverden een belangrijke bijdrage aan de Transitievisie Warmte van de gemeente Amersfoort. In 2022 was het eerste wijkwarmteplan van Amersfoort af. Die van Schothorst-Zuid. Onderdeel daarvan was de verkenning van de aanleg van een warmtenet. In 2022 zijn hierin verdere stappen gezet en is een verkenning gedaan om een deel van onze woningen op een warmtenet aan te sluiten.

Na een intensief voorbereidingsproces zijn we in 2022 gestart met de renovatie van de gemengde VvE-complexen, aan de Turpijn, Olivier en Roelandplaats in Schothorst-Zuid. We verduurzamen deze woningen naar lage-temperatuur-verwarmingsgeschikt. Hierbij anticiperen we dus op de mogelijke komst van een warmtenet.

In 2022 is het complex Boldershof verduurzaamd in combinatie met planmatig onderhoud. Het ging om 77 woningen in het centrum van Amersfoort.

Samen met de gemeente werken we aan de uitvoering van de Regeling Reductie Energie Woningen (RREW) en een specifieke aanpak bij energiearmoede. Dit houdt in dat bewoners thuis ondersteuning krijgen om energie te besparen. Ze krijgen advies, cadeaubonnen voor kleine, energiebesparende maatregelen en hulp bij het inregelen van cv-installaties. Daarnaast zijn we gestart met het actief aanbieden en aanbrengen van kleine, energiebesparende maatregelen.

Inclusie en leefbaarheid

In Amersfoort hebben we twee gemengd wonen projecten: De Liendert (Zwaluwenstraat 1) en De Pionier. Bij deze projecten vormen ‘dragers’ en ‘vragers’ samen een woongemeenschap. Hiermee dragen we bij aan goed samenleven en kunnen veel mensen een goede start in de maatschappij maken.

Binnen deze projecten is met de gemeente en zorgpartijen nagedacht over hoe om te gaan met bewoners die in complex De Liendert zijn uitgestroomd met een urgentie. Aangezien het gemengd wonen project tijdelijke van aard is en de woningmarkt moeilijk is, vormt dit een groot aandachtspunt.

In De Pioneer stond 2022 in teken van de overname van de community coach van gemeente door welzijnsorganisatie Indebuurt033. In 2022 was de woonvereniging van De Pionier volop in ontwikkeling, met diverse actieve commissies en activiteiten.

Wijkaanpak

De gemeentelijke wijkperspectieven voor Liendert en het Soesterkwartier zijn in 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. We leverden hier een actieve bijdrage aan en hielpen met de uitvoering. Zo worden de bevindingen meegenomen in de gebiedsontwikkeling en verschillende leefbaarheidsopgaven in de wijk Liendert-Zuid.

In september 2022 organiseerden we gezamenlijk een brede bijeenkomst voor De Berg-Zuid met alle partners uit de wijk, inclusief bewoners. In het voorjaar is een buurtactiviteit georganiseerd. We hebben met Indebuurt033, de gemeente en aantal enthousiaste bewoners, de mensen van Liendert-Zuid en de aangrenzende wijk, een leuk programma aangeboden.

Tijdens Oud & Nieuw hebben we samen met vrijwilligers van de Buitenkast en de buurtmoeders een programma aangeboden voor jong & oud in de buurt.

Met bewoners en partners in de wijk verbeterden we woongebouwen en de directe woonomgeving in de wijken Vermeer-, Berg-, en Leusderkwartier. Denk aan meer groen toevoegen, aanpak vervuiling afvalcontainers, activering van kwetsbare bewoners en vergroten van contact en onderling begrip. Daarnaast organiseerden we activiteiten om goed samenleven te bevorderen zoals: het opknappen en aanleggen van geveltuintjes, grofvuilactie (container), poffertjes bakken voor de kinderen.

We hebben extra ingezet op de voorbereiding van ons nieuwe gemengd wonen concept Goede Buren Gravin van Buren, een project van 21 studio’s.

In Schothorst maakten we een start met de renovatie van de woongebouwen Turpijn-, Olivier-, en Roelandsplaats (VvE-complexen). In 2021 hebben we al met de bewoners (eigenaren/huurders) en partners in de wijk een plan gemaakt gericht op versterking van onderling contact tussen de bewoners en verbetering van de netheid woongebouw.

Met Indebuurt033 hebben we van de bestaande algemene ruimte van het woongebouw aan Het Masker in Kattenbroek een ontmoetingsruimte voor de buurt gemaakt. Hierin worden diverse activiteiten voor bewoners uit de buurt georganiseerd.

In de wijk Vathorst hadden we extra aandacht voor schoon, heel en netjes. Er waren diverse schoonmaakacties met bewoners uit het appartementencomplex De Laak. We hebben ook picknicktafels geplaatst in de tuinen voor meer ontmoeting van bewoners.

In het complex De Linie in de wijk Kruiskamp is een sociaal ondernemer bezig om bewonersactiviteiten samen te brengen en te faciliteren. Dit doet hij met zijn stichting, 033inactie, vanuit 4 winkelpanden aan de Liendertseweg. Samen met de bewonerscommissie uit de wijk en Portaal organiseerden zij een plantjesdag in mei. Wij regelden mobiele moestuinbakken en samen hebben we buurtbewoners gesproken en plantjes uitgedeeld.

Het programma Wonen en Zorg is in het voorjaar van 2022 uitgebreid met een specifiek programma Wonen en Zorg voor Ouderen. We committeerden ons aan de programmadoelstellingen en het leveren van een bijdrage aan de uitvoeringsprojecten. 2022 stond in het teken van het opstellen van diverse projectvoorstellen die begin 2023 worden bekrachtigd. Ook hierin pakken we onze rol.

Om huisuitzetting door huurachterstanden of overlast zoveel mogelijk te voorkomen, werken we samen met diverse partijen: de gemeente, corporaties, wijkteams, Stadsring 51 en de GGD. Periodiek vindt monitoring van de afspraken plaats en verbeteren we samen het proces. Ook in 2022 hebben we financieel bijgedragen aan ViA, een tweedekansbeleid bij betalingsproblemen. Het ging voor ons dit jaar slechts om 1 aangemeld traject.

We hebben ook afspraken gemaakt met de gemeente en Stadsring51 om de verplichte vroegsignalering vorm te geven. Eens per maand leveren we een lijst met bewoners met een betalingsachterstand aan bij Stadsring51. Heeft een huurder bij meerdere instanties betalingsachterstanden (onder andere energiebedrijven, gezondheidsverzekering)? Dan nemen we contact op met de bewoners.

In Amersfoort werden in 2022 bewoners door Sociaal Beheer doorverwezen naar Buurtbemiddeling, de eerste stap in de procedure bij de aanpak van overlast. Het ging om 20 gevallen, twee minder dan in 2021.

4.2. Arnhem

Prestatieafspraken

Dit jaar is door de corporaties voor het eerst een gezamenlijk bod uitgebracht. Hiermee zijn we het proces gestart om de prestatieafspraken te herijken. Met de prestatieafspraken willen de partijen behouden wat goed was, maar ook invulling geven aan verbeterambities. De focus ligt op wat Arnhem nu nodig heeft en beslaat twee onderwerpen: duurzame woningen om de woonlasten betaalbaar te houden en voldoende goede huisvesting voor mensen met een ondersteuningsbehoefte: het zogenoemde thema wonen-zorg. Inmiddels heeft de gemeente Arnhem een nota Wonen en Zorg opgesteld waarbij de corporaties zijn betrokken. Als de nota is vastgesteld door de gemeenteraad werken we gezamenlijk de actielijnen verder uit in 2023.

Er zijn afspraken gemaakt over het verminderen van de energiekosten voor bewoners. Op korte termijn gaan we alles doen wat kan om energiebesparing bij bewoners te stimuleren. Gezamenlijk bieden we bewoners een energiecoach aan. Bovendien bieden we hulp bij het nemen van kleine, energiebesparende maatregelen met wijkgerichte acties. De komende jaren maken de corporaties werk van het versneld verduurzamen van woningen met een E-, F- en G-label. De gemeente en corporaties maken samen afspraken over de versnelling en verruiming van verduurzamingsmogelijkheden voor monumenten. Er loopt een pilot over de toepassing van zonnepanelen in beschermd stadsgezicht in de wijk Geitenkamp.

In het kader van gezond wonen en het welzijn van bewoners hebben de gemeente Arnhem, de corporaties en huurdersorganisaties een plan van aanpak gemaakt om een onafhankelijk expert in te zetten bij de aanpak van vocht en schimmel.

Niet alles is volledig uitgewerkt in de prestatieafspraken, ook gelet op de komst van een nieuwe Woonvisie in 2023. In deze visie komen de (on)mogelijkheden van woonvormen, uitbreiding en ontwikkeling aan de orde. We zien de prestatieafspraken de komende jaren als een groeimodel. We blijven de komende jaren verbeteren.

Woningvoorraad

Door de blijvend grote vraag naar betaalbare huurwoningen staat de afspraak dat de woningcorporaties tot 2030 ongeveer 1.700 sociale huurwoningen bouwen. De bestaande sociale voorraad houden we minimaal gelijk.

  • Door de transformatie van het kantoorgebouw aan Roermondsplein 20 hebben we 32 woningen toegevoegd in het centrum van Arnhem.
  • We leverden 47 duurzame en levensloopgeschikte appartementen boven het winkelcentrum in de wijk Schuytgraaf op. Een A-locatie aan de ‘toegangspoort’ van de wijk.
  • Op de valreep van 2022 hebben we het woningcomplex Cabaret aangekocht, met 40 appartementen in de wijk Rijkerswoerd. Het merendeel van de woningen is verhuurd in het sociale huursegment. De driekamerwoningen liggen boven winkelcentrum Rijkerswoerd en passen goed binnen onze portefeuille en bij onze inclusieve visie en verruiming van doorstromingsmogelijkheden in de wijk.
  • Helaas lukt niet alles. Zo hebben we jaren gewerkt aan een herbestemming van locatie Witsenstraat in de wijk Hoogkamp. We wilden sociale huurwoningen toevoegen in deze sterke en draagkrachtige wijk met vooral koopwoningen. De investering bleek echter te stagneren.
  • We hebben de afgelopen jaren de samenwerking met partners in Arnhem veel aandacht gegeven. De overlegstructuren van GOW (de corporaties), GOW BO (tripartiet) zijn geprofessionaliseerd en daarmee hebben we een stap gezet in onze samenwerking. We zijn een Stadsakkoord overeengekomen met de gemeente, marktpartijen en corporaties. Corporaties hebben het premium partnership bij nieuwe ontwikkelingen en hierdoor hebben we al ontwikkelingen toegevoegd aan ons nieuwbouwprogramma. Daarnaast zien we, door het aanstellen van een acquisiteur, versnelling en continuïteit in de groeiambities.
  • We overleggen met de ontwikkelende partijen over de nieuwe woonwijk op het voormalig AKZO-terrein. We zien in deze locatie een kans om goede, betaalbare en energiezuinige woningen te realiseren voor de stad.
  • Samen met Vivare en Volkshuisvesting Arnhem hebben we verder invulling gegeven aan de velden 6 en 11 in Schuytgraaf. Dit resulteerde in een optimalisatie van het sociale programma, die ook al is omarmd door de gemeente Arnhem. Voor ons betekent dit een toevoeging van 37 eengezinswoningen en 41 appartementen.
  • We zijn als penvoerder - en voorgenomen afnemer - van het sociaal programma, namens de Arnhemse corporaties betrokken bij de gebiedsontwikkeling Station Arnhem Zuid. We werken samen met de gemeente aan de gebiedsvisie. 
De oplevering van de 47 appartementen Schuytgraaf werd een echt feestje.

Woningvoorraad gemeente Arnhem

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  4.988   5.096 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  689   628 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  3.790   3.636 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  332   637 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  177   195 
Nieuwbouw en herstructurering  98   79 
Renovatie  44   - 
Verkoop  17   11 
Sloop  -   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 184,85 183,92

Woningtoewijzing

De herijking van de regionale huisvestingsverordening staat gepland voor 2023. De evaluatie in 2022 van de huidige huisvestingsverordening is de belangrijkste basis voor de nieuwe afspraken over keuzes die we maken in het toewijzen van woonruimte voor alle (kwetsbare) groepen. We pakken onze rol in de regionale vraagstukken, zoals de woningverdeling, door actief een bijdrage te leveren in de stuurgroep Enserve en in Woonkr8, een samenwerkingsverband van de woningcorporaties in de regio.

De gemeente heeft met de drie grootste woningcorporaties in Arnhem afspraken over de toewijzing van woningen aan kwetsbare inwoners. Een van de belangrijkste afspraken: de corporaties stellen maximaal 120 woningen per jaar beschikbaar voor cliënten uit beschermd wonen, maatschappelijke opvang of jeugdzorginstellingen via het zogeheten Stedelijk Verhuuroverleg. Deze woningafspraken zorgen voor korte lijnen met onze partners en transparantie in de samenwerking.

Verder doen we mee aan het project Kamers met Aandacht. Een non-profit organisatie die kwetsbare jongeren op weg helpt naar zelfstandigheid door onderhuur toe te staan. Het gaat hier om tijdelijke contracten voor jongeren jonger dan 23 jaar met “zorg” begeleiding.

Het aantal woningen dat we aanbieden aan middeninkomens is opgelopen van 2 procent tot ongeveer 7 procent (ons beleid is maximaal 10 procent). Deze mogelijkheid passen we toe in wijken waar de kwetsbaarheid het hoogst is en waar we willen sturen op de instroom. Denk hierbij aan de wijken in Arnhem-Oost, Geitenkamp en Presikhaaf waar ook speciale aandacht voor is vanuit de gemeente en vanuit de woondeal.

In Arnhem zetten we in op doorstroming. Dit gaat niet vanzelf. In 2022 is in samenwerking met de provincie, de gemeente en de corporaties een tweejarige pilot verhuiscoach gestart. Hierbij helpen we oudere bewoners in grote, niet-levensloopgeschikte woningen, die wellicht willen verhuizen naar kleinere, meer passende woningen.

Woningtoewijzing gemeente Arnhem

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 47 13%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 239 67%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 57 16%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 13 4%
Totaal 356 100%

Kwaliteit & duurzaamheid

We hebben in de wijk Presikhaaf 3 een energiebesparingswedstrijd gehouden om energiebewust gedrag bij bewoners te stimuleren. Dit volgt op een renovatieopgave van in totaal 428 woningen die in 2021 werd afgerond. Deze enorme renovatiegolf droeg al bij aan een betaalbare woonlast, maar met de wedstrijd zetten we in op bewustwording en gevolgen van gedrag.

De komende twee jaren gaan we door met de verduurzamingsaanpak Jouw Thuis in de wijken Geitenkamp en Monnikenhuizen. De huurder bepaalt welke duurzaamheidsmaatregelen worden ingezet. De versnelling is mede afhankelijk van het toepassen van zonnepanelen op woningen met een monumentenstatus in de Geitenkamp, tijdige vergunningafgifte, voldoende capaciteit en materialen.

In de afgelopen jaren hebben we al veel woningen voorzien van zonnepanelen via ons project Zonnig Portaal. Vanaf 2023 krijgen bewoners van geselecteerde en geschikte adressen een individueel aanbod. Ook bij renovatieprojecten krijgen bewoners een individueel aanbod om zonnepanelen te laten leggen.

Samen met stakeholders leverden we een verdere bijdrage aan de vastgestelde warmtenetstrategie en Transitievisie Warmte van de gemeente Arnhem.

In de afgelopen twee jaar hebben we de focus gelegd op klimaatadaptatie. Dit zorgde al voor mooie en leerzame pilots en veel waardering vanuit bewoners, gemeente Arnhem en collegacorporaties. Voorbeelden van de pilots zijn de groene daken in Kronenburg en de pilot Zonnedak in De Laar-Oost.

Vanuit de gemeentelijke Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie werken we, met partners, aan een klimaatbestendige stad. Zo denken we onder andere na over het minimaliseren van wateroverlast en het tegengaan van hitte.

We sluiten ook aan bij activiteiten rondom het ontwikkelen van de wijkgroenagenda’s. En waar het passend is zetten we ons in voor het vergroenen van woningen en terreinen. De lessons learned van onze pilots wisselen we uit met collegacorporaties en de wens is er om intensiever samen te werken in wijken met bezit.

Inclusie en leefbaarheid

In Arnhem zetten we met het sluiten van de woondeal en de extra aandacht voor de Arnhem Oost wijken mooie stappen met de gemeente. Door steeds meer wijkgericht te kijken, te interveniëren en te sturen. Steeds kijken we hoe we kunnen bijdragen aan een goede balans in een wijk en complex. Roermondsplein 20 is een mooi voorbeeld. Samen met de gemeente en ondersteund door Stichting Sociale Wijkteams Arnhem hebben we daar toegewerkt naar een overeenkomst om de komende 10 jaar 10 bewoners te huisvesten die uitstromen uit de maatschappelijke opvang. Deze bewoners krijgen een woning toegewezen waarbij ze zelfstandig wonen en ambulante begeleiding ontvangen. We hebben met dit voormalige kantoorcomplex 32 appartementen in het centrum toegevoegd, waarin ook 18 andere bewoners wonen en waar 4 kunstenaars van Slak wonen en werken.

De prioriteitswijken Centrum en Presikhaaf hebben in 2022 extra aandacht gekregen. Er zijn gesprekken geweest met verschillende stakeholders, we hebben nieuwe stakeholders leren kennen en we definiëren samen oplossingen en acties. Bij de prioriteitswijken kijken we vanuit een integraal beeld naar de opgaven in de wijk.

Rheden

Het uitgangspunt van onze portefeuillestrategie is nog steeds om het bezit in de gemeente Rheden af te bouwen. Ons bezit is zeer gering. Portaal heeft daarom geen plannen voor investeringen in nieuwbouw of renovatie. Uiteraard vindt normaal onderhoud aan de woningen plaats en blijven we aandacht houden voor leefbaarheid.

Woningvoorraad gemeente Rheden

  1 januari 2022 31 december 2022
Aantal woongelegenheden 20 20
Overig bezit 31 31
Totaal 51 51

Woningtoewijzing gemeente Rheden

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 0 0%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 0 0%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 1 100%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 0 0%
Totaal 1 100%

Rozendaal

In Rozendaal hebben we in totaal 46 eengezinswoningen. We zijn hier als enige woningcorporatie actief als sociale verhuurder van betaalbare woningen. We hebben in onze portefeuillestrategie gekozen de huidige capaciteit in de gemeente te behouden. Een belangrijke reden is dat ook een kleine gemeente als Rozendaal in de regio Arnhem mee kan en moet doen in het verdelingsvraagstuk van aandachtsgroepen. Afspraak met de gemeente is om bij een mutatie eerst in overleg te gaan met de gemeente over de huisvesting van doelgroepen. De gemeente heeft immers ook een geringe taakstelling voor het huisvesten van statushouders en heeft hiertoe onze woningvoorraad nodig. Er zijn officieel nog geen prestatieafspraken omdat de gemeente nog geen woonvisie kent. In de loop van 2023 komt een woonvisie waarin de gemeente wil bekijken of en hoe een bijdrage geleverd kan worden aan het woningentekort.

Woningvoorraad gemeente Rozendaal

  1 januari 2022 31 december 2022
Aantal woongelegenheden 46 46
Overig bezit 0 0
Totaal 46 46

Woningtoewijzing gemeente Rozendaal

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 0 0%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 3 100%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 0 0%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 0 0%
Totaal 3 100%

4.3. Bunnik

Prestatieafspraken

We hebben in 2022 geen bod uitgebracht. Wel was sprake van een update van de prestatieafspraken. Zo zijn de cijfers geactualiseerd en is benoemd dat we betrokken worden bij de transformatie en nieuwbouwplannen in het Stationsgebied Bunnik en de nieuwbouwwijk Kersenweide in Odijk.

Woningvoorraad

Na jaren van voorbereiding is het sloop-/nieuwbouwproject Jochem Janszplantsoen afgerond. Na sloop van 12 verouderde woningen hebben we 32 nieuwe, zeer energiezuinige woningen opgeleverd in Odijk. De belangstelling voor deze woningen was zeer groot. We namen ook deel aan de projectontwikkeling voor flexwonen in Bunnik/Odijk. Daarnaast participeren we in de planontwikkeling voor de nieuwbouwwijk Kersenweide in Odijk.

Jochem Janszplantsoen: projectmanager Henk van Ogten reikte de eerste sleutel uit aan bewoner Kees van Os.

Woningvoorraad gemeente Bunnik

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  773   806 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  43   41 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  523   477 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  129   201 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  78   87 
Nieuwbouw en herstructurering  -   32 
Renovatie  64   - 
Verkoop  -   - 
Sloop  -   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 191,60 184,06

Woningtoewijzing

Bewoners van eengezinswoningen in de gemeente zijn aangeschreven met het oog op de verhuring van de nieuwbouw Jochem Janszplantsoen. Dit leidde tot veel doorstroming naar de nieuwbouw. De taakstelling huisvesting statushouders is behaald. Ruim 30% van de woningtoewijzingen is gedaan aan een woningzoekende uit de bijzondere doelgroepen.

Woningtoewijzing gemeente Bunnik

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 1 1%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 60 80%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 14 19%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 0 0%
Totaal 75 100%

Duurzaamheid

Samen met de gemeente gaven we ook in 2022 weer energieadviezen en energiebesparende middelen via het project Energiebox. Daarnaast hebben we met de gemeente acties afgestemd in het kader van voorkomen en bestrijden van energiearmoede. Het aanbieden van een witgoedregeling was daar een goed voorbeeld van.

4.4. Leiden

Prestatieafspraken

In de gemeente Leiden hebben we eind 2020 meerjarige prestatieafspraken ondertekend met de gemeente, vier corporaties en de huurdersorganisaties, voor de periode 2020-2025. In 2022 zijn we doorgegaan met de uitvoering op de thema’s betaalbaarheid en beschikbaarheid, duurzaamheid, wonen en zorg, en leefbaarheid. In 2022 is afgesproken geen bod te doen voor 2023, maar alleen een activiteitenoverzicht op te stellen.  

Woningvoorraad

Ook in 2022 is het gelukt om de woningvoorraad te laten groeien. De overdracht van 59 appartementen van Woonzorg Nederland heeft plaatsgevonden en het nieuwbouwcomplex is opgeleverd aan de Hoflaan en Weidehof. Hier hebben we 74 duurzame twee- en driekamerappartementen gebouwd, waarvan 26 voor senioren.

We hebben de gebouwen aan de Turkooislaan gesloopt waar we in 2023 starten met de bouw van 115 sociale appartementen en 20 niet-DAEB-appartementen. We hebben in het najaar van de gemeente Leiden een locatie kunnen acquireren, de M1a-kavel in de wijk Transvaal. Hier gaan we minimaal 135 woningen plus een sociaal pension bouwen.

De transformatie van een voormalige fietsenwinkel en een bruidswinkel aan de Klokpoort is in volle gang. In 2023 gaan we daar 8 studio’s verhuren aan onder andere jongeren. Eind 2022 hebben we de omgevingsvergunning voor 20 woningen in de plint van de Agaatlaan ingediend. Deze bouwen we in 2023.

Tot slot is in het coalitieakkoord van het nieuwe college afgesproken dat er in Leiden 35% sociaal gebouwd wordt en dat corporaties in positie moeten worden gebracht om sociale huurwoningen over te nemen van commerciële ontwikkelaars. We zijn voor verschillende locaties in gesprek met diverse partijen.

Klokpoort: impressie van de nieuwe studio's voor jongeren.

Woningvoorraad gemeente Leiden

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  7.556   7.678 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  905   785 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  5.404   5.191 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  655   1.051 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  592   651 
Nieuwbouw en herstructurering  76   74 
Renovatie  24   60 
Verkoop  6   2 
Sloop  -   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 204,61 207,61

Woningtoewijzing

De taakstelling voor statushouders is opnieuw fors verhoogd dit jaar. Op verzoek van de gemeente hebben we in de zomerperiode een versnelling ingezet en de meeste vrijkomende woningen verhuurd aan statushouders. Met veel inspanning van alle corporaties en stichting Vluchtelingenwerk hebben we de taakstelling behaald en zelfs een voorstand op komend jaar gerealiseerd. We hebben drie te slopen woningen aan de gemeente verhuurd waarin een aantal Oekraïense mannen tijdelijk opgevangen worden. Voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv’ers) hebben wij eind 2022 een vrije sectorwoning aangeboden waarin vier amv’ers onder begeleiding gaan wonen.

Maximaal 10% van de woningen mag worden verloot en daar hebben we gebruik van gemaakt. 38 starters zijn hier zeer mee geholpen.

Midden 2022 hebben we een vervolg gegeven aan het doorstroomproject uit 2021 door de voorrangsregels weer in te voeren. 55+‘ers die een eengezinswoning achterlaten, kunnen met voorrang reageren op seniorenwoningen. Daarnaast kregen mensen die een woning van een Leidse corporatie achterlieten voorrang op een eengezinswoning. Verder hebben we initiatief genomen om een doorstroommakelaar te werven. Dit wordt verbreed naar de Leidse regio, een samenwerking van vijf corporaties in vijf gemeenten, waarbij ook gemeenten bijdragen aan de kosten van de doorstroommakelaar. De afspraken zijn gemaakt en begin 2023 vindt de werving plaats.

Woningtoewijzing gemeente Leiden

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 15 3%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 333 72%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 84 18%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 28 6%
Totaal 460 100%

Kwaliteit en duurzaamheid

In 2022 droegen we actief bij aan de verduurzamingsopgave in Leiden. Samen met bewoners, gemeente en de andere woningcorporaties zoeken we aansluiting op elkaars initiatieven en kijken we hoe we bewonersinitiatieven kunnen stimuleren.

In 2022 werd energiearmoede een urgent thema. In de wijken De Kooi, Leiden Noord en De Mors is de klimaatroute langs geweest. Met geld van de provincie en in samenwerking met de gemeente en andere Leidse corporaties werd dit project gedraaid. Bij de klimaatroute krijgen mensen energie-advies en worden direct kleine maatregelen uitgevoerd (tochtstrips, LED-lampen, radiatorfolie, waterbesparende douchekop).

De Transitievisie warmte Leiden is in 2022 vastgesteld. Hierin staat een wijkgerichte aanpak om Leiden aardgasvrij te maken. Met de wijken die als eerste van het aardgas af gaan, is gestart met de wijkuitvoeringsplannen (Merenwijk (Slaaghwijk), Meerburg, Stevenshof), waarin gemeente, bewoners, corporaties en Vattenfall samen kijken naar alternatieve warmtebronnen, zoals uitbreiding van het warmtenet. Voor Leiden Zuid-West is een concurrentiegerichte dialoog gestart voor de aanleg van een nieuw warmtenet met restwarmte uit de Rotterdamse haven.

Voor de renovatie van onze woningen starten we een renovatietrein op met onze ketenpartner om te borgen dat voor eind 2028 de E-, F- en G-labels worden aangepakt. In 2022 zijn de 27 (deels) monumentale woningen aan de Gortestraat en Haverstraat opgeleverd en naar energielabel A gegaan. Op de uitbouw zijn groene daken gelegd. Daarnaast zijn we gestart met de aanpak van 142 appartementen aan de Oranjegracht en Waardgracht.

Het sterk versteende karakter van verschillende wijken in Leiden vraagt om meer vergroening om hittestress te voorkomen en om de wijken leefbaar te houden. In verschillende wijken hebben we klimaatadaptieve maatregelen genomen.

Tot slot heeft de bouw van 74 nieuwe duurzame woningen aan de Hoflaan en Weidehof (voorzien van warmtepomp en zonnepanelen) een bijdrage geleverd aan de verlaging van onze gemiddelde Energie-Index. Dit zorgde uiteraard ook voor comfortabele en energiezuinige woningen voor onze bewoners.

Bij de woningen aan de Oranjegracht uit 1978 verbeteren we de kwaliteit, onder andere door isolatie.

Inclusie en leefbaarheid

In juni zijn de 74 nieuwbouwwoningen aan de Hoflaan en Weidehof verhuurd en zijn we erin geslaagd om een mooie mix van bewoners te helpen. Alle woningen zijn sociaal verhuurd, waarvan zeven woningen op de liberalisatiegrens voor de iets hogere inkomens.

We realiseerden diverse leefbaarheidsprojecten, zoals een ruimte ingericht in complex Maartenshof waar bewoners gereedschap kunnen lenen. Maar denk ook aan deelname aan de intensieve jeugdaanpak in het Jacques Urlusplantsoen en in de Slaaghwijk. We werken in 2023 het uitvoeringsplan samen verder uit.

Studenten hebben voor het project Leren met de Stad onderzoek gedaan naar de sociale veiligheid voor de VvE Skyline in Nieuw-Leyden. Ter versterking van de samenwerking met de sociale partners is voor de wijk De Kooi ingezet op een zogenaamde hub, waarbij we fysiek in het wijkcentrum Het gebouw, de aansluiting zoeken. En zoals elk jaar hebben we ook dit jaar bewonersinitiatieven gestimuleerd en ondersteund in de diverse wijken. Onder andere tijdens Burendag en NLDoet. Zo hebben we hulp geboden in de Stevenshof bij het opknappen van tuinen samen met bewoners en jongeren.

We proberen de bewoners in hun kracht te zetten en nemen meer en meer een faciliterende rol aan.  Zo heeft een bewonerscommissie 21 wijkacties georganiseerd voor jong en oud, met behulp van een financiële bijdrage. Een andere bewonerscommissie heeft ervoor gezorgd dat historische gaslampen in oude glorie hersteld zijn.

Het toevoegen van groen is in onze wijken een continu proces. Belangrijk om de bewoners hierin te betrekken in verband met onderhoud en het sociale aspect: groen bindt. Denk aan aanleg van geveltuinen, verticaal groen en klimaatadaptieve tuinen. Ook bij nieuwbouw, zoals de Hoflaan, hebben we nieuwe bewoners direct betrokken bij aanleg en beheer van omgevingsgroen.

Veel bewoners in Leiden ervaren (ook ’s nachts) flinke hinder van meeuwen die hun nesten op daken bouwen. Er zijn vier proeven gedaan om het bouwen van nesten op onze daken tegen te gaan. Het handmatig en gedurende 10 weken schoonmaken bleek het meest effectief. Komende jaren moet echter meer data hierover beschikbaar komen.

4.5. Nieuwegein

Prestatieafspraken

In 2022 is geen bod uitgebracht. Er heeft wel een update van de meerjarige prestatieafspraken 2020-2023 plaatsgevonden. Hierin is bevestigd de gezamenlijke ambitie om de woningvoorraad in Nieuwegein te laten groeien, in zowel sociale huur als betaalbare middenhuur. Voor de aanpak van de wijken in de Centrale As (waaronder Merwestein) stellen gemeente en partners een integraal uitvoeringsprogramma op. Dit om de leefbaarheid en veiligheid in dit stadsdeel te verbeteren.

Er is afgesproken om voorrang voor middeninkomens in sociale huurwoningen in de wijk Merwestein mogelijk te maken en door gemengde instroom de leefbaarheid te vergroten. De gemeente heeft het programma Woonwijs vastgesteld voor de jaren 2022 - 2026, een programma voor ouderen en mensen met een bepaalde kwetsbaarheid.

Woningvoorraad

We hebben in 2022 geen nieuwe woningen in Nieuwegein gerealiseerd. We werken aan de nieuwbouw van 69 woningen Doorslagzone (start bouw) en we zijn in gesprek met partijen voor diverse mogelijke acquisities.

Woningvoorraad gemeente Nieuwegein

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  1.453   1.440 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  168   144 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  1.131   1.034 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  116   208 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  38   54 
Nieuwbouw en herstructurering  -   - 
Renovatie  -   - 
Verkoop  13   13 
Sloop  -   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 92,12 114,62

Woningtoewijzing

In 2022 is de taakstelling voor het huisvesting van statushouders behaald. Verder hebben we ruim 30% van de woningtoewijzingen gedaan aan een woningzoekende uit de bijzondere doelgroepen.

Woningtoewijzing gemeente Nieuwegein

Totaal aantal woningen  1.453   1.440 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  168   144 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  1.131   1.034 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  116   208 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  38   54 
Nieuwbouw en herstructurering  -   - 

Duurzaamheid

Samen met de gemeente gaven we ook in 2022 weer energieadviezen en energiebesparende middelen via het project Energiebox. 

Inclusie en leefbaarheid

We hebben een wijkvisie Merwestein opgesteld met als doel de leefbaarheid in deze prioriteitswijk te vergroten. Dit doen we onder andere door ontwikkeling van de Buurtkamer en door te sturen op instroom.

4.6. Nijmegen

Prestatieafspraken

Het jaar 2022 stond in het teken van samenwerken. De samenwerking tussen de Nijmeegse corporaties en de gemeente werd verder versterkt door onder andere de aanstelling van een onafhankelijke bestuurssecretaris voor het Platform van Nijmeegse Woningcorporaties (PNW) en de gezamenlijke nieuwbouwontwikkeling NDW21 (onderdeel van Winkelsteeg).

Op basis van de Omgevingsvisie 2020-2024 Nijmegen stad in beweging, de Uitvoeringsagenda Wonen 2020-2025, Mix op Maat en de volkshuisvestelijke kaders, hebben de Nijmeegse corporaties - verenigd in PNW - met hun huurdersorganisaties en de gemeente de Samenwerkingsagenda Wonen 2021-2025 opgesteld. Het zijn meerjarige prestatieafspraken, met een visie op de toekomst en de koers richting 2030.

Op basis van de biedingen van de Nijmeegse corporaties, de bestaande prestatieafspraken en de laatste ontwikkelingen, hebben de corporaties, huurdersorganisaties en gemeente samen vastgesteld dat we op koers liggen richting 2030. Daarom hebben we eind 2022, net als in 2021, alleen een cijfermatige update van de samenwerkingsagenda gemaakt. 

Woningvoorraad

Recent zijn er tussen het Rijk en de Groene Metropool regio nieuwe woondeal-afspraken gemaakt. Tot 2030 komen er 33.000 woningen bij, waarvan ongeveer 13.000 in Nijmegen. Deze woningen zijn onder andere gepland op grootschalige nieuwbouwlocaties als Stationsgebied Nijmegen en Kanaalzone-Zuid (Winkelsteeg).

In de Winkelsteeg zijn we, samen met Talis, Woonwaarts, SSH& en de gemeente, bezig met de transformatie van een voormalig bedrijfsterrein naar een inclusieve, aantrekkelijke stadsbuurt met 500 flexibele woningen. Het project NDW21 is het eerste project dat we in het kader van de woondeal ontwikkelen en voor de Nijmeegse corporaties ook het eerste project dat we gezamenlijk ontwikkelen.

In de Nijmegen-Noord leverden we in Zuiderveld 42 kleinere eengezinswoningen op. Om ook starters een kans te geven hebben we een aantal eengezinswoningen via loting aangeboden. We voegen in Zuiderveld nog 37 eengezinswoningen toe, die we naar verwachting in 2023 opleveren. Ook bouwden we in de centrumlocatie van Hof van Holland in Hart van de Waalsprong (Nijmegen-Noord) 50 levensloopgeschikte appartementen. De woningen zijn in januari 2023 opgeleverd en zijn door de aanwezigheid van allerlei sociale en functionele voorzieningen uitermate geschikt voor ouderen.

Nabij het centrum in Waalfront, hebben we de eerste 25 woningen in het project Havenkade opgeleverd. Havenkade is een ontwikkeling van 286 koop- en huurappartementen die we samen met Talis en BPD doen. Om differentiatie van doelgroepen te krijgen, bieden we hier naast koop- en huurappartementen 87 levensloopgeschikte appartementen in 3 huurniveaus aan. Ook zetten we bij deze appartementen de verhuiscoach van de provincie in.

Bij het stadscentrum ontwikkelden we complexen van etagewoningen met lift. Bijvoorbeeld een complex met 55 etagewoningen aan de Koninginnelaan dat aan de nieuwe ingang van het centraal station ligt. Daarnaast ontwikkelden we 90 levensloopgeschikte appartementen in Duet (voorheen Waalpanorama). Een complex dat qua grootte en uitstraling een beeldvanger van het panorama van Nijmegen wordt.

Ook in het stadsdeel Noord, nabij station Lent, ontwikkelden we een complex met 67 eenheden van ongeveer 50 m2. Samen met een zorgpartij en de gemeente willen we hier een project gemengd wonen realiseren.

In het stadsdeel Dukenburg zijn we gesprekspartner en beoogd afnemer van een fors aantal appartementen aan zowel de Oude Dukenburgseweg als in het plan Zwanenpark (voorheen ROC-locatie Zwanenveld).

Samen met Talis en BPD ontwikkelen we 286 koop- en huurwoningen in project Havenkade.

Woningvoorraad gemeente Nijmegen

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  11.077   11.130 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  1.710   1.431 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  8.153   7.672 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  724   1.489 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  490   538 
Nieuwbouw en herstructurering  6   67 
Renovatie  283   214 
Verkoop  34   14 
Sloop  -   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 186,11 186,89

Woningtoewijzing

De huidige huisvestingverordening is geldig tot en met 31 december 2023. In de woningmarktregio Arnhem/Nijmegen zijn we onder voorzitterschap van de gemeenten Arnhem en Nijmegen in 2022 gestart met de evaluatie van de verordening. De nieuwe huisvestingsverordening gaat halverwege 2023 de inspraakronde in bij alle gemeenten in de woningmarktregio.

Sinds eind 2021 werkt de verhuiscoach van de provincie Gelderland samen met Portaal, Woonwaarts, Talis, de gemeente en welzijnsorganisatie Sterker om senioren te verleiden om door te stromen naar een passende en betaalbare woning. Inmiddels zijn boven verwachting al 35 verhuizingen met behulp van de verhuiscoach gerealiseerd in Nijmegen.

Woningtoewijzing gemeente Nijmegen

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 37 6%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 465 76%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 85 14%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 22 4%
Totaal 609 100%

Duurzaamheid

In 2022 hebben we de volgende renovatieprojecten afgerond of is de renovatie gestart:

Daarnaast zijn we gestart met opdrachtformulering voor de beoogde renovatie van 112 woningen in de Amstelstraat en omgeving in het Waterkwartier.

Warmtenet Dukenburg

Dukenburg is een van de stadsdelen die als eerste gepland zijn om op het warmtenet aan te sluiten. De corporaties hebben een positieve grondhouding ten opzichte van dit voornemen van de gemeente. Wel met de voorwaarde dat corporaties niet meer betalen dan particulieren. Voor de realisatie van het warmtenet is onder meer subsidie beschikbaar in het kader van Proeftuin Aardgasvrij Dukenburg.

In 2021 is met de gemeente Nijmegen en collegacorporaties toegewerkt naar een concessieaanbesteding. Nadat in juni 2021 de gemeente Nijmegen haar voorstel tot deze inkoopstrategie had ingetrokken, is in 2022 met ARN, Firan, Portaal, Talis, Woonwaarts, Provincie Gelderland en gemeente Nijmegen doorgesproken over een vervolgproces. Gezamenlijk zijn we tot de conclusie gekomen dat er perspectief is op een vervolg en de aanleg van een publiek warmtenet. Het doel is om in het tweede kwartaal van 2023 een intentieovereenkomst met betrokken partijen te sluiten. Dit is een tussenstap om in totaal 17 complexen van de Nijmeegse woningcorporaties aan te sluiten. Hierbij wordt ook gekeken naar koppelkansen die kunnen bijdragen aan de verbetering van leefbaarheid.

In 2022 rondden we de renovatie van 65 woningen aan de Niersstraat af. De bewoners zitten er weer warmpjes bij.

Inclusie en leefbaarheid

In Lindenholt vinden we particulier initiatief De Broederij, een levendige ontmoetingsplek waar kunst, creativiteit, spel en natuurbeleving centraal staan. De organisatie betrekt bewoners bij (welzijns-) activiteiten. Met de andere corporaties en zorgorganisatie Driestroom dragen we bij aan ontwikkelen en realisatie van activiteiten voor bewoners in de wijk en inzet van mensen om de leefbaarheid in de wijk te verbeteren.

In het Waterkwartier is gestart met een groenproject. Driestroom levert mankracht door personen die worden begeleid om onze achterpaden bij te houden. Ook wordt af en toe een tuin aangepakt van een bewoner die dat op eigen kracht niet (meer) kan. Volgende stap is dat we kwetsbare bewoners willen betrekken bij de groenaanpak en/of willen verwijzen naar de juiste hulp om zelfredzaam te worden.

Omdat we niet alle wijken in een keer kunnen aanpakken, hebben we twee prioriteitswijken geselecteerd die we extra aandacht geven. Dat zijn Hatert en Zwanenveld. Hier hebben we na het vaststellen van de wijkvisies een aanpak ontwikkeld waarbij ook bewoners zijn betrokken.

In Zwanenveld hebben we de start gemaakt om te komen tot een leefbare wijk, meer zelfredzaamheid van bewoners, meer balans van bewoners en om meer partners te bereiken. Hierbij hebben we in eerste instantie ingezet op het complex Leuvensehof. Door gericht toe te wijzen aan bewoners die iets voor het complex of de wijk willen betekenen, ontstond meer balans tussen bewoners. Hierdoor is inmiddels een gemengd complex ontstaan.

In Hatert zijn we in 2020 al gestart met de bemiddeling van 200 eengezinswoningen. We zetten hierbij in op de huidige bewoners. Het belangrijkste selectiecriterium is de motivatie van de wijkbewoner: ‘Welke bijdrage wil ik leveren aan de leefbaarheid, het prettig samenwonen in Hatert?’

Vanwege de overlast bij het Cruijffcourt zijn we samen met gemeente, politie, Bindkracht10 in een woning van ons een wijkkantoor gestart. De resultaten van de samenwerking zijn positief.

4.7. Oegstgeest

Prestatieafspraken

De gesprekken voor gezamenlijke prestatieafspraken zijn weer opgestart. Het deel van de afspraken dat voor ons geldt is beperkt: ons woningbestand is nog jong en goed op orde.

Woningvoorraad

In Oegstgeest hebben we 95 woningen. Door de Woningwet mogen we in deze gemeente geen woningen of grond meer aankopen. Oegstgeest ligt buiten onze kernregio en we hebben geen ontheffing gekregen voor deze gemeente. 

Woningvoorraad gemeente Oegstgeest

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  95   95 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  -   - 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  50   42 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  26   34 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  19   19 
Nieuwbouw en herstructurering  -   - 
Renovatie  -   - 
Verkoop  -   - 
Sloop  -   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 110,10 110,07

Woningtoewijzing gemeente Oegstgeest

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 0 0%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 0 0%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 2 67%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 1 33%
Totaal 3 100%

Kwaliteit en duurzaamheid

Onze woningvoorraad in Oegstgeest voldoet al aan de doelstelling voor 2050.

4.8. Soest

Prestatieafspraken

In 2022 is vanuit de woningmarktregio Amersfoort, waar Soest toe behoort, gewerkt aan een nieuwe woondeal. De in 2020 tussen de corporaties, gemeente en huurdersorganisaties overeengekomen tweejaarlijkse prestatieafspraken liepen namelijk door tot en met 2022. Ondanks dit feit brachten we in juni wel een bod uit aan de gemeente.

Al eerder in het jaar informeerden we namelijk, in het kader van de formatie na de gemeenteraadsverkiezingen, de raadfracties over onze zienswijze op de volkshuisvestelijke opgave van de gemeente Soest. In april nodigden we alle nieuwe raadsleden uit en leidden hen rond door Smitsveen, met als doel ze te laten ervaren wat de sociale huisvesting in Soest nodig heeft.

Woningvoorraad

In 2020 kochten we het woongebouw Hoog Soestdijk aan. In 2021 voegden we hier 4 extra woningen aan toe en renoveerden we de overige 80. Ook zetten we in op de toevoeging van een extra etage met 20 woningen. Helaas boekten we in 2022 in dit proces geen voortgang. Vertraging in gemeentelijke procedures en de algehele capaciteitsproblematiek bij de gemeente waren hier debet aan. In 2023 hopen we alsnog een onherroepelijke vergunning te verkrijgen om de optopping te realiseren.

In 2021 zijn we gestart met het vervangen van de cv-ketels en de standleidingen van 615 woningen in Smitsveen. Dit onderhoudsproject hebben we in 2022 afgerond. Vervolgens hebben we in 2022 ook de keuken, badkamer en het toilet aangepakt van de woningen waarin deze voorzieningen zijn verouderd.

Voor 164 woningen aan de Wiardi Beckmanstraat hebben we in 2021 voorbereidingen getroffen voor bouwkundige aanpassingen en verduurzamingsmaatregelen. De feitelijke werkzaamheden zijn in het voorjaar van 2022 gestart. Naar verwachting kunnen we dit project afronden in de zomer van 2023.

De bewoners van 21 eengezinswoningen aan de Klaarwaterweg hebben we in 2022 geïnformeerd over onze sloop-nieuwbouwplannen van de woningen. Na gedegen onderzoek naar de grootschalige technische problemen aan de woningen, bleek sloop-nieuwbouw de beste aanpak. De voorbereiding van het project is inmiddels gestart.


Soesterberg

Na de circulaire sloop van 32 woningen in 2021 in Soesterberg, hebben we in 2022 gebouwd aan 60 zeer energiezuinige woningen op deze plek. Deze woningen aan de Moerbessenberg worden in het voorjaar van 2023 opgeleverd. De toekomstige bewoners hebben eind 2022 al een kijkje kunnen nemen. Ze waren zeer enthousiast over het gebouw en de woningen.

In het voorjaar van 2021 stuurden we de bewoners van 32 beneden-bovenwoningen met bouwjaar 1953 aan de Van Angeren- en Plesmanstraat een brief met het formele sloopbesluit van hun woning. We willen deze woningen vervangen door 62 appartementen verdeeld over twee woongebouwen met lift. Door moeizame afstemming met de gemeente heeft het project in 2022 vertraging opgelopen. Wij hopen in 2024 de sloop in gang te zetten, om vervolgens in 2025 de woningen op te leveren.

Verder hebben we ons in 2022 ingezet voor diverse leads op acquisitiegebied in zowel de kern Soest als Soesterberg. De gemeente had al eerder positief gereageerd op onze tender voor nieuwbouw op het terrein Oude Tempel in Soesterberg. Echter, door omwonenden werd bezwaar aangetekend. In 2022 heeft de Raad van State deze bezwaren ongegrond verklaard, waardoor het project vlot getrokken kan worden. Natuurinclusief bouwen (houtbouw) op deze plek heeft nog steeds onze voorkeur.

Aan de Van Angeren- en Plesmanstraat verdubbelen we het aantal woningen door oude woningen te vervangen door nieuwbouw.

Woningvoorraad gemeente Soest

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  3.734   3.733 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  507   434 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  2.738   2.633 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  336   473 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  153   193 
Nieuwbouw en herstructurering  -   - 
Renovatie  139   108 
Verkoop  9   3 
Sloop  32   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 217,53 205,63

Woningtoewijzing

Na de invoering in 2021 van een nieuwe huisvestingsverordening in Soest, lag voor ons de nadruk op de implementatie van deze radicaal gewijzigde verordening. In 2022 ontstond weer ruimte om ook op het gebied van doorstroming stappen te zetten. De bestuurlijke kaders Doorstroming werden vastgesteld. De implementatie van deze kaders vindt plaats in het voorjaar van 2023.

Maar ook zonder deze kaders heeft onze Wooncoach Senioren Soest in 2022 al resultaten op dit gebied weten te boeken. Door gratis persoonlijk advies en het begeleiden van bewoners van ons en van collegacorporatie de Alliantie in passende huisvestingsmogelijkheden, zijn er 18 huishoudens verhuisd naar een beter passende woning.

Daarnaast stond 2022 in het teken van de opvang van Oekraïners. In Soest konden we hieraan bijdragen door 8 van onze sloopwoningen aan de Van Angeren en Plesmanstraat tijdelijk te bestemmen voor deze doelgroep. 

Ook droegen we in 2022 bij aan de reguliere huisvestingsopgave voor statushouders van de gemeente Soest. In totaal hebben we 58 personen uit deze doelgroep kunnen huisvesten, waarmee we voor een zeer groot gedeelte invulling hebben gegeven aan de gehele gemeentelijke taakstelling.

In 2022 besteedden wij nog steeds veel aandacht aan de gevolgen van de omschakeling naar een andere woningtoewijzingssystematiek (van 100 procent loting naar inschrijfduur én loting) in 2021. Het inregelen van de nieuwe urgentieregeling en bijhorende organisatie- en werkafspraken vroeg om extra begeleiding van de leden van het Sociaal Team van de gemeente en de in Soest werkzame zorgpartijen.

Woningtoewijzing gemeente Soest

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 21 10%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 151 68%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 33 15%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 16 7%
Totaal 221 100%

Kwaliteit en duurzaamheid

We droegen in 2022 bij aan het samenwerkingsproject Energie in Smitsveen ter voorkoming van energiearmoede in Smitsveen. Daarnaast zijn we in 2022 gestart met het actief aanbieden en aanbrengen van kleine, energiebesparende maatregelen.

Met de gemeente Soest en Energie Actief Soest werkten we samen aan de uitvoering van de Regeling Reductie Energie Woningen (RREW) en de aanpak specifiek voor bewoners waarbij sprake is van energiearmoede. We bieden ondersteuning aan bewoners om thuis energie te besparen, door bijvoorbeeld de inzet van energiecoaches door Energie Actief Soest en een tegoedbon voor kleine, energiebesparende maatregelen.

Verder namen we in 2022 actief deel aan de stuur- en werkgroepen van de Soester Taskforce Energietransitie. De gemeente Soest wil in 2050 nagenoeg CO2-neutraal zijn en een CO2-reductie van 49 procent behalen in 2030.

Inclusie en leefbaarheid

We zetten het Achter de Voordeur project voort in Smitsveen dat we al in 2021 startten, gelijktijdig met de vervanging van cv’s, het onderhoud aan standleidingen, badkamers, keukens en toilet.

Ook op gebied van het beperken van woonoverlast waren we in overleg met de gemeente. In 2021 heeft de gemeente, mede aan de hand van onze beleidsinput, nieuw beleid en nieuwe werkafspraken opgesteld. In 2022 werd dit beleid geïmplementeerd en startten we samen met het Sociaal Team en de wijkagenten een structureel, gezamenlijk woonoverlastoverleg. De resultaten van dit overleg worden in 2023 zichtbaar.

In 2022 hebben we ons, samen met de gemeente Soest, opnieuw ingezet voor het uitvoeren van het tweedekansbeleid (VIA). Het ging voor ons om 2 aangemelde trajecten.

Ook verwezen we onze bewoners in Soest en Soesterberg door naar Buurtbemiddeling, de eerste stap in de procedure bij de aanpak van overlast. Het ging om 24 gevallen.

Daarnaast hebben we de intensieve samenwerking in de aanpak van vroegsignalering/schuldhulpverlening met de gemeente Soest voortgezet. Eens per maand leveren we hiervoor een lijst met bewoners met een betalingsachterstand aan. Zijn er bij meerdere instanties betalingsachterstanden (energiebedrijven, gezondheidsverzekering)? Dan nemen we contact op met de bewoner.

We deden ook diverse extra activiteiten op het gebied van leefbaarheid en beheer. Bijvoorbeeld in Smitsveen het opknappen van de wandelpaden onder de galerijen. Ook zijn we gestart met het vervangen van de camera’s in Smitsveen. In ’t Hart hebben we samen met bewoners het achterpad aan de Schaepmanstraat opgeknapt. Ook voeren we daar actief welkomgesprekken met nieuwe bewoners.

In Soesterberg ging veel aandacht uit naar de nieuwbouw aan de Moerbessenberg en de bewonersparticipatie bij de invulling en het ontwerp van de algemene tuin. We organiseerden aan het eind van 2022 een winterborrel. Alle wijkbewoners werden door ons uitgenodigd voor een bijeenkomst in de tuin van ons wijkkantoor.

Samen met de gemeente Soest, de afkoppelcoach en de bewoners van de 70 Nul Op de Meterwoningen hebben we de regenpijpen afgekoppeld van het riool in De Eng. Voor de bewoners van de 240 woningen aan het Van der Veldeplantsoen en de Dalweg organiseerden we in juni samen met Balans een buitenspeelmiddag. In de Albert Cuyplaan hielden wij een opruimactie in de algemene ruimten. Ook namen we eind 2022 deel aan een bijeenkomst over de resultaten van het leefbaarheidsonderzoek dat de gemeente Soest in 2021 en 2022 heeft laten uitvoeren in De Eng. Tot slot zetten we in deze wijk steeds meer in op het vergroten van de zelfredzaamheid van onze bewoners. We faciliteren en stimuleren bewoners bijvoorbeeld tot het maken van meldingen bij het meldpunt Woonomgeving als het gaat om zwerffietsen en/of het dumpen van afval bij ondergrondse containers.

Tijdens de Portaal draagt bij-week pakten onze medewerkers samen met bewoners de tuin aan van de woongroep De Koperwiek. In 2022 vierden we samen met de bewoners van het complex Hoog Soestdijk het formele opleverfeestje ter ere van de afgeronde renovatie.

Niet alleen huurders vonden een nieuw thuis aan de Moerbessenberg.

4.9. Stichtse Vecht

Prestatieafspraken

In 2022 hebben we geen bod uitgebracht, maar hebben we wel met gemeente en de huurdersorganisaties een update van de meerjarige prestatieafspraken 2022-2024 gemaakt. Het gemeenschappelijk doel: een passende woningvoorraad met betaalbare en voldoende beschikbare huurwoningen. De Raadsconferentie versnelling woningbouw van 7 oktober 2021 vormt een belangrijke basis van de prestatieafspraken met betrekking tot het thema beschikbaarheid. Ook is in 2022 een gezamenlijk uitvoeringsprogramma woonzorgvisie opgesteld. De afspraak is gemaakt dat in de nieuwe woonvisie (2023) wordt opgenomen dat alle sociale huur nieuwbouwwoningen door een toegelaten instelling worden geëxploiteerd.

Woningvoorraad

We hebben in Stichtse Vecht in 2022 geen nieuwe woningen gebouwd. Wel werken we aan diverse projecten met de intentieovereenkomst sloop/nieuwbouw Staatsliedenbuurt, de anterieure overeenkomst nieuwbouw Kuyperstraat, de anterieure overeenkomst nieuwbouw Haarrijnweg en de acquisities Zuilense Vecht en Planetenbaan. In oktober 2022 zijn we gestart met maandelijks bestuurlijk overleg rondom (versnelling van) realisatie van nieuwbouwprojecten.

Woningvoorraad gemeente Stichtse Vecht

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  3.697   3.692 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  237   194 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  2.768   2.532 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  474   692 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  218   274 
Nieuwbouw en herstructurering  -   - 
Renovatie  -   - 
Verkoop  4   8 
Sloop  -   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 181,03 183,04

Woningtoewijzing

Met het actieplan huisvesting statushouders is de taakstelling 2022 behaald en is de achterstand van eerdere jaren ingelopen. We hebben 30 procent van de vrijkomende woningen, volgens afspraak, aan bijzondere doelgroepen verhuurd.

Woningtoewijzing gemeente Stichtse Vecht

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 2 2%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 104 78%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 23 17%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 4 3%
Totaal 133 100%

Duurzaamheid en kwaliteit

Door de hoge energieprijzen hebben we een gezamenlijk actieplan energiearmoede opgesteld. Samen met de gemeente hebben we een bijdrage geleverd aan energiebesparing. Denk aan vouchers, extra energieboxen, adviezen en duurzaamheidsacties (tochtstrips, radiatorfolie). Daarnaast zijn we gestart met de renovatie van 48 woningen aan de Huijgens-Visscherstraat en omgeving.

Aan de Huijgens-Visscherstraat en omgeving moderniseren we 48 woningen door betere isolatie, verwarming en het vervangen van de riolering.

Inclusie en leefbaarheid

In september 2022 is de buurtkamer Antilopespoor geopend. Voor de wijk Antilopespoor hebben we de meerjarenvisie Leefbaarheid opgesteld. Dit moet leiden tot extra inzet en acties om de leefbaarheid op het Antilopespoor te verbeteren.

4.10 Utrecht

Prestatieafspraken

In 2022 hebben we geen bod uitgebracht omdat de prestatieafspraken afliepen en de gemeenteraadsverkiezingen ook resulteren in een nieuw college en mogelijke beleidswijzingen. In de herfst is het overleg gestart over nieuwe stedelijke prestatieafspraken.

2022 was het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Met de Utrechtse corporaties is het woondebat georganiseerd om aandacht te vragen voor thema’s als voldoende woningbouw.

In maart is samen met gemeente, zorgpartijen, bewonersorganisaties en beleggers het actieplan Thuis voor ouderen ondertekend. Het doel is samenwerking en extra inzet op woningen en geschikte woonvormen voor ouderen.

Woningvoorraad

We begonnen met de bouw van de 33 studio’s aan de Boudewijn Büchstaat voor Reinaerde. Het gaat om woonruimte voor mensen met verstandelijk handicap. Het project is eind december opgeleverd. Ook zijn we gestart met de bouw van 96 sociale huurwoningen aan de Linschotensingel. De oplevering van deze woningen is gepland in 2023.

De nieuwbouw van woongebouw Tango, 178 sociale huurwoningen in Leidsche Rijn, was eind 2022 bijna klaar voor oplevering. Tango is een gemengd wonen complex en de verhuur is in 2022 gestart.

De nieuwbouw aan de Linschotensingel krijgt karakteristieke galerijen.

Woningvoorraad gemeente Utrecht

  1 januari 2022 31 december 2022
Totaal aantal woningen  12.404   12.392 
Goedkoop (minder dan € 442,46)  1.221   1.040 
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66)  9.611   8.925 
Duur tot huurtoeslaggrens (tussen € 678,66 en € 763,47)  1.042   1.730 
Vrije sector (meer dan € 763,47)  530   697 
Nieuwbouw en herstructurering  12   35 
Renovatie  270   477 
Verkoop  68   47 
Sloop  96   - 
Energie-index (vanaf 2021 in EP2 (KwH/m2)) 161,02 163,18

Woningtoewijzing

Om de achterstand in de opgave in het huisvesten van statushouders op te vangen, heeft de gemeente in overleg met de Utrechtse woningcorporaties tijdelijke alle sociale huurwoningen toegewezen aan statushouders. De inhaalslag was een succes en heeft geleid tot het behalen van de taakstelling 2022.

Vanwege de grote woningnood zijn Portaal, Mitros, Bo-Ex en Cazas Wonen, na een geslaagde pilot, een samenwerking aangegaan met Hospi Housing. In december 2022 startte een gezamenlijke campagne om bewoners van sociale huurwoningen te begeleiden bij het tijdelijk verhuren van een kamer aan een student. Ook het project Onder de pannen is gestart. Na project Kamers met aandacht in 2021 zijn er voor diverse doelgroepen nu mogelijkheden om via kamerverhuur aan huisvesting te komen.

Woningtoewijzing gemeente Utrecht

Prijsklasse Aantal 2022 Verdeling
Goedkoop (minder dan € 442,46) 5 1%
Bereikbaar (tussen € 442,46 en € 678,66) 435 76%
Duur (tussen € 678,66 en € 764,47) 93 16%
Vrije sector (meer dan € 763,47) 42 7%
Totaal 575 100%

Duurzaamheid en kwaliteit

In 2022 is de renovatie van 116 woningen aan de Ibisdreef gestart. Door betere isolatie en ventilatie zijn de woningen na verduurzaming energiezuiniger. De woningen gaan van gemiddeld energielabel C naar een label A. In oktober haalden we draagvlak voor de renovatie van de tweede flat aan de Ibisdreef. Deze 120 woningen verduurzamen we in 2023.

De renovatie van 174 woningen aan de Nigerdreef is afgerond. 2022 stond ook in het teken van het behalen van draagvlak voor de sloop/nieuwbouw aan het Thomas à Kempisplantsoen. We verwachten in 2023 de bestaande woningen daar te slopen en te vervangen door nieuwbouw in 2024. De huidige woongroep Majella verhuist naar woongebouw Tango in Leidsche Rijn.

Fase 2 en 3 van de renovatie van de Bloemenbuurt is uitgevoerd. We hebben de woningen in deze jarendertigwijk verduurzaamd. Installaties zijn vernieuwd en waar nodig hebben we de woningen ook voorzien van nieuwe keukens, badkamers en toiletruimtes.

Het daagvlak voor sloop-/nieuwbouw aan de Nolenslaan is behaald. 73% van de bewoners zei ‘ja’ tegen de plannen. Vanaf september zijn er stadsvernieuwingsurgenties afgegeven voor de zittende bewoners. We vervangen de huidige 32 boven- en benedenwoningen door 60 tot 80 zeer energiezuinige twee- en driekamerwoningen.

Ook voor woningverbetering van 51 woningen aan de Groen van Prinstererstraat en Abraham Kuijperstraat is draagvlak behaald. We verduurzamen deze woningen van ruim 100 jaar oud waardoor ze gemiddeld label A krijgen.

De hoge energierekening heeft uiteraard gevolgen voor onze bewoners. Samen met de gemeente hebben we een bijdrage geleverd aan energiebesparing. Denk aan vouchers, extra energieboxen, adviezen en duurzaamheidsacties (tochtstrips, radiatorfolie).

Bloemenbuurt: het resultaat van fase 3 mag er zijn!

Inclusie en leefbaarheid

In februari ondertekenden we met 12 andere organisatie het wijkakkoord Overvecht. Het wijkakkoord gaat over de samenwerking op het gebied van woningbouw, groen, werkgelegenheid en (verkeers)veiligheid in de wijk en moet de samenwerking tussen partijen verbeteren.

We hebben ook onze meerjarenvisies Leefbaarheid opgesteld voor Hoograven, Kanaleneiland en Overvecht. Op Burendag (24 september) is in het kader van deze laatste visie de Buurtkamer Ankaradreef geopend door de wethouder. In de buurtkamer wordt ruimte gegeven aan initiatieven van bewoners of om gewoon even onderling een praatje te maken.

Tot slot zijn we gestart, samen met collegacorporaties en de gemeente, om de mogelijkheden voor anders toewijzen (bijvoorbeeld op motivatie) in onze prioriteitswijken te onderzoeken.

Versie:
v6.2.23

Met iWink Report maak je professionele online publicaties. Publicaties die je online, in print en als PDF-download kunt aanbieden.

En daarmee voldoe je direct aan de WCAG-wetgeving rond digitale toegankelijkheid.

Eenvoudig, veilig en efficiënt.

Meer over iWink Report