Treasurybeheersingsraamwerk
Portaal beschikt over een Treasurybeheersingsraamwerk, welke bestaat uit:

• het Reglement Finaniceel Beleid en beheer (‘RFBB’). In het RFBB zijn de uitgangspunten van het financieel beleid en beheer, de organisatie, de jaarlijkse monitoring, de betrokkenheid van het intern toezicht op het financieel beheer en de wettelijke kaders inzake derivaten en beleggingen opgenomen.
• het Treasurystatuut (‘TS’). In het TS zijn de formele kaders voor alle Treasury activiteiten van Portaal en haar dochtermaatschappijen vastgelegd. Het TS maakt onderdeel uit van het toezichtskader van Portaal en is beschikbaar op de website van Portaal. 
• het Treasuryhandboek (‘TH’). In het TH zijn de beheersing van de Treasury activiteiten en de Treasuryprocessen beschreven.
• Treasuryjaarplan (‘TJP’). Het TJP beschrijft de Treasury doelstellingen voor het komende jaar. Het TS, TH en het TJP worden jaarlijks geëvalueerd en bij majeure wijzigingen goedgekeurd door de Raad van Commissarissen (‘RvC’). Beleidsregels derivaten (BTIV en RTIV) De beleidsregels voor derivatengebruik zijn opgenomen in de RFBB en in het TS en voldoen aan de BTIV. Per 1 oktober 2012 zijn de beleidsregels derivaten van kracht geworden voor toegelaten instellingen. Portaal houdt sindsdien strikt vast aan deze beleidsregels derivaten. Sinds 2015 zijn de beleidsregels derivaten overgegaan in de BTIV en RTIV.

Beleidsregels derivaten (BTIV en RTIV)

De beleidsregels voor derivatengebruik zijn opgenomen in de RFBB en in het TS en voldoen aan de BTIV. Per 1 oktober 2012 zijn de beleidsregels derivaten van kracht geworden voor toegelaten instellingen. Portaal houdt sindsdien strikt vast aan deze beleidsregels derivaten. Sinds 2015 zijn de beleidsregels derivaten overgegaan in de BTIV en RTIV.

Portaal heeft in haar TS ten aanzien van beleggingen de doelstellingen, limitering en mogelijkheden vastgelegd. Portaal beheerst het marktrisico van effecten door te voldoen aan de beleidsregels beleggen en door diversificatie aan te brengen in de beleggingsportefeuille en limieten te stellen. Het risico is gemitigeerd doordat Portaal geen obligaties in portefeuille heeft.

Voor leningen o.g. met variabele renteafspraken heeft Portaal rentederivaten afgesloten, zodat het renterisico op deze leningen is afgedekt. Per financiering maakt Portaal een bewuste keuze voor het aantrekken van een lening tegen vaste rente of voor een lening tegen variabele rente onder gelijktijdige afsluiting van een derivaat. De betaaldata en hoofdsom van variabel rentende leningen zijn gelijk aan betaaldata van de onderliggende waarde (nominale waarde) van de derivaten en de ingangs- en einddatum van het derivaat zijn gelijk aan de ingangs- en einddatum van de lening of vallen daar volledig binnen. De opbouw van de derivatenportefeuille is als volgt:

Portaal spreidt haar financiële transacties over verschillende financiële instellingen. Hierdoor wordt het tegenpartijrisico beperkt. Verder dienen de financiële instellingen te voldoen aan kredietwaardigheideisen zoals opgenomen in het TS.

Financieringen o/g en u/g
Inzake financiering wordt het tegenpartijrisico, naast de bovenstaande kredietwaardigheidseisen, beperkt door geen leningovereenkomsten te sluiten waarin is opgenomen dat leningen per direct opeisbaar zijn indien de leningverstrekker in surseance van betaling verkeert of andere clausules met een dergelijke strekking.

Liquide middelen
Inzake liquide middelen wordt het tegenpartijrisico, naast de kredietwaardigheidseisen, beperkt door de portefeuille liquide middelen te spreiden over de verschillende financiële instellingen waarbij nooit meer dan € 50 mln. van het totaal van de liquide middelen positie bij één financiële instelling wordt ondergebracht. Conform beleidsregels beleggen hebben alle financiële instellingen waar Portaal haar middelen heeft uitgezet minimaal een single A status.

Derivaten 
Voor een deel van de derivatenportefeuille is afgesproken om door wederzijdse verrekening van marktwaarden het tegenpartijrisico bij het gebruik van derivaten te beperken. Er worden slechts derivaten afgesloten met financiële instellingen als minimaal 2 van de 3 gerenormeerde rating agencies (Moody’s, S&P en Fitch) een kredietwaardigheidsoordeel hebben afgegeven van single A of meer voor de betreffende financiële instelling. Gezien de huidige wet- en regelgeving is de kans klein dat Portaal nieuwe derivaten gaat afsluiten.

Liquiditeitsrisico is het risico dat Portaal over niet voldoende middelen beschikt om aan de directe verplichtingen te kunnen voldoen. Indien de liquiditeitsrisico’s substantieel hoog zijn, prevaleert de beheersing van het liquiditeitsrisico boven het renterisico en het tegenpartijrisico.

Kredietfaciliteiten
Voor verlaging van het liquiditeitsrisico beschikt Portaal bij verschillende banken over een kredietfaciliteit. Deze is nader toegelicht onder stresstest.

Investeringen
Het liquiditeitsrisico door investeringsverplichtingen worden verlaagd, doordat Portaal alleen verplichtingen aangaat indien zeker is dat hiervoor financiering beschikbaar is.

Stresstest
Conform de beleidsregels derivaten moet elke corporatie de beschikking hebben over een voldoende liquiditeitsbuffer om margin call verplichtingen bij een renteschok van 200 basispunten (stresstest AW) op te vangen. Portaal heeft verschillende faciliteiten om aan haar margin call verplichtingen te voldoen. Per ultimo 2023 beschikte Portaal over een liquiditeitsbuffer met een totale waarde van 107 miljoen euro opgebouwd uit de volgende faciliteiten:

• spaargeld/banktegoeden specifiek t.b.h.v. margin calls (€ 32 mln.);
• reeds gestort onderpand (€ 0 mln.);
• ruimte in variabele hoofdsom lening (€ 60 mln.);
• kasgeldfaciliteiten (€ 15 mln.).

Portaal heeft het gehele jaar 2024 voldaan aan de stresstest AW. Op 31 december 2024 zou de totale margin call bij een renteschok van 200 basispunten € 28 mln. bedragen. De liquiditeitsbuffer van € 107 mln. (1.057bps) was groot genoeg om deze
margin call verplichting op te vangen.

Break clausules
In het verleden was het gebruikelijk break clausules in contracten op te nemen. In het actuele TS is vastgelegd dat bij het aangaan van nieuwe derivaten geen breakclauses worden geaccepteerd.

In de periode tot en met 2048 heeft Portaal een aantal derivaten die Portaal en/of de banken de mogelijkheid bieden om transacties voortijdig te beëindigen. In de onderstaande grafiek zijn de breakmomenten weergegeven. Het liquiditeitsrisico betreft breaks bij non-CSA banken.

In het TS heeft Portaal vastgelegd hoe de financiële risico’s die samenhangen met het gebruik van derivaten worden beheerst. Hierbij wordt een scheiding gemaakt tussen funding- en renterisicomanagement. Daarbij stuurt Portaal op de beheersing van de renterisico’s zodat deze binnen de normen blijven.

Portaal dekt middels derivaten het risico af van wijzigingen in kasstromen voortvloeiende uit rentebetalingen van huidige of toekomstige variabelrentende leningen. Portaal maakt gebruik van de volgende categorieën derivaten, al dan niet gecombineerd, om het renterisico te hedgen:

• interest rate swaps;
• gestructureerde derivaten;
• geschreven swaptions.

Vanuit de gestructureerde renteafspraken kan de te betalen rente gedurende de looptijd variëren, afhankelijk van de ontwikkeling van de onderliggende rente. Deze derivaten zijn allen gemaximeerd qua rente. Conform de BTIV en RTIV is het niet langer toegestaan om dergelijke gestructureerde derivaten af te sluiten. Portaal streeft ernaar om de gestructureerde derivaten in de bestaande portefeuille te elimineren. Hiervoor geldt dat de kosten minimaal moeten zijn.

In de voorgaande jaren is de portefeuille geherstructureerd om het liquiditeitsrisico uit hoofde van toekomstige margin calls in de portefeuille te verminderen. Om het liquiditeitsrisico te optimaliseren heeft Portaal verschillende soorten transacties verricht, namelijk:

• novaties/doorzakken;
• looptijdverkortingen;
• beëindiging/afwikkeling.

Indien een rente derivaat niet langer voldoet aan de voorwaarden voor “hedge accounting”, afloopt of wordt verkocht wordt de hedgerelatie beëindigd. Voor zover de afgedekte positie zich naar verwachting nog voordoet, wordt de cumulatieve winst of het cumulatieve verlies verantwoord in de winst- en verliesrekening van die periode. De nog niet gerealiseerde cumulatieve winst of het nog niet gerealiseerde cumulatieve verlies wordt onder de overlopende activa dan wel passiva verantwoord. Indien de afgedekte positie zich naar verwachting niet meer zal voordoen wordt het derivaat ook beëindigd en wordt het cumulatieve resultaat vanaf het moment dat de afgedekte positie niet meer voldoet ineens verantwoord in de winst- en verliesrekening. Indien het derivaat niet wordt beëindigd wordt het verwerkt tegen kostprijs of lagere marktwaarde.